Թումանյան բառարան

կապուտակ — բացատրություն

1)

[ածական]
Կապույտ գույն ունեցող, կապույտ:

2)

կապուտակի, [գոյական]
1. Հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող խոտաբույս:
2. Գլխիկավոր սնկերի մի տեսակ:

3)

կապուտակի, [գոյական]
1. (հնացած) Հանքային նյութ, որից ստացվում Է կապույտ ներկ:
2. Հակինթ:

4)

կապուտակի, [գոյական]
1. (ախտաբանություն) Նույնն Է՝ Կապտախտ:
2. Մարմնի՝ դեմքի վրա հարվածից՝ վնասվածքից առաջացած կապտած տեղ, կապտաբիծ, կապտուց:

կապուտակ — հոմանիշներ

1) ա. 1. տես Կապույտ, Կապտագույն: 2. գ. Կապտուկ, կապտուց, կապտաբիծ, արյունահավաք, արենճոռթ (բրբ.):

2) գ. (հնք.) Հակինթ:

կապուտակ — հականիշներ

1)հականիշներ չկա

գանձ — բացատրություն

1)

գանձի, [գոյական]
1. Թանկագին իրերի (փողի, ակնեղենի ևն) ամբողջություն:
2. Դրամական հարստություն:
3. Գետնի մեջ կամ թաքստոցում պահված հարստություն:
4. Երկրի (հողի, ծովի, անտառների) ընդերքի հարստությունը:
5. (փոխաբերական) Ունեցվածք, հարստություն:
6. (փոխաբերական) Հարստության աղբյուր:
7. (փոխաբերական) Հոգեկան՝ մշակութային արժեքներ՝ հարստություն:
8. (փոխաբերական) Մեծ արժեք ներկայացնող՝ թանկագին կամ հազվագյուտ բան:
9. (խոսակցական) Մեկին շատ սիրելի՝ թանկագին անձ:
10. (փոխաբերական) Մարդու՝ երևույթի ևն շատ դրական բնորոշ հատկություն՝ կարողություն:

2)

գանձի, [գոյական] (գավառական)
Խաղողի վազի արմատների վերևի (բնի մոտի) թելերի փնջերը, որոնք էտելիս կտրում-թափում են:

3)

գանձի, [գոյական] (եկեղեցական)
Պատարագի վերջում երգվող կրոնական երգ:

գանձ — հոմանիշներ

գ. 1. Հարստություն (ոսկի, արծաթ, թանկագին իրերյ, ունջ (հզվդ.), խազնա (բրբ.): 2. Տես Երգ: 3. (հնց.) Գանձարան (գիրք):

գանձ — հականիշներ

1)հականիշներ չկա

վերուստ — բացատրություն

[մակբայ] (հնացած)
1. Վերևից:
2. Երկնքից, աստծուց:
3. Բնությունից, ի բնե:
4. (հին) Սկզբից:
5. Վրայից:

վերուստ — հոմանիշներ

վերուստ — հականիշներ

ներքուս

անհատ — բացատրություն

1)

անհատի, [գոյական]
1. Յուրաքանչյուրը, առանձին՝ եզակի մարդը որպես հասարակության անդամ:
2. (կենսաբանություն) Ինքնուրույն գոյություն ունեցող յուրաքանչյուր առանձին օրգանիզմ, առանձնյակ (ինդիվիդ):
3. Տե՛ս Կերպար:
4. [ածական] (անհանձնարարելի) Եզակի, առանձին, մասնակի:

2)

[ածական]
1. Չհատվող, չկտրվող, չխզվող:
2. Չկտրված՝ չկտրտված:
3. Չընդհատվող, չսպառվող, անհատնում, անսպառ:

3)

[ածական] (ժողովրդական)
Հատը՝ նմանը չունեցող:

անհատ — հոմանիշներ

1) գ. Անձնավորություն, անձ, մարդ, էակ, արարած, (հզվդ.) հատանուն, ներանձն:

2) տես Անհատանելի 1 նշան.:

անհատ — հականիշներ

կոլեկտիվ

կամենալ — բացատրություն

[ներգործական բայ]
1. Մի բան ցանկանալ՝ ուզենալ, մի բանի տրամադիր լինել:
2. Մի բան կատարելու պահանջ՝ անհրաժեշտություն զգալ, պահանջել:
3. Նպատակ ունենալ, ձգտել մի բանի:
4. (գավառական) Ամուսնության համար տղա կամ աղջիկ ուզել, մեկի ձեռքը խնդրել:

կամենալ — հոմանիշներ

նչբ. 1. Ուզենալ, ուզել, ցանկանալ, ցանկալ, հոժարել, հաճել, բարեհաճել, հավանել, բաղձալ, ախորժել, կամել (հզվդ.), ցանկություն ունենալ, տրամադրվել, տրամադիր յինել: 2. Հրամայել, թելադրել, պահանջե|: 3. Տես Միջնորդել 1 նշան.:

կամենալ — հականիշներ

1)Չուզենալ

զանազան — բացատրություն

1)

[ածական]
1. Տեսակ-տեսակ, պեսպես:
2. Մեկը մյուսից տարբեր, իրար ոչ նման:
3. (ժողովրդական) Տարբերվող, ջոկվող, աչքի ընկնող, գեղեցիկ:

2)

զանազանի, [գոյական]
Մանուշակի մի տեսակը, խոկածաղիկ:

զանազան — հոմանիշներ

1) ա. Տարբեր, ուրիշ: Բազմազան, բազմապիսի, բազմատեսակ, բազմակերպ, բազմաձև, բազմադիմի, այլազան, այլևայլ, զանազանակերպ, զանազանաձև, տեսակ-տեսակ, պես-պես, կերպ-կերպ, (հզվդ.) ազգի-ազգի, կերպակերպ, հոգնազան, հոգնատեսակ, զանազանատեսակ, (հնց.) բազմահեղ, բազմահեղանակ, բյուրազգի, բյուրակերպ, բյուրատեսակ, հոգնասեռ, հոգնականակերպ, հոլովատեսակ, բազմազգի, զանազանակ, ցեղացեղ, զարմազան:

2) գ. (բսբ.) Խոկածաղիկ, խոկիկ, հիր, խիր:

զանազան — հականիշներ

միակերպ

հովիտ — բացատրություն

հովիտվտի, [գոյական]
1. Լեռների միջև երկանակի տարածվող հարթավայր:
2. Նհւյնն Է՝ Գետահովիտ:

հովիտ — հոմանիշներ

գ. 1. Դաշտավայր, հարթավայր, սարահարթ, լեռնագոգ: 2. Զոր, ձորակ, ծործոր:

հովիտ — հականիշներ

լեռ

խոժոռ — բացատրություն

1)

[ածական]
1. Մռայլ հայացք՝ դեմք՝ նայվածք ունեցող, խստադեմ, խոժոռադեմ:
2. Մռայլություն՝ խստություն՝ դաժանություն արտահայտող:
3. Ահեղ, սոսկալի, երկյուղ ազդող:
4. (փոխաբերական) Իր տեսքով ծանր զգացում առաջ բերող, ճնշող:
5. (փոխաբերական) Մթամած, ամպամած:
6. (փոխաբերական) Վշտից մռայլված, վշտագին:

2)

Տե՛ս
Խոշոր:

խոժոռ — հոմանիշներ

ա. մ. 1. Խեթ, խոլոր, անբարեհամբույր, դժկամակ, խոլոր-մոլոր, գժիռ (Բզվդ.), (բրբ.) նոթոտ, ժանգոտ, խեթումեթ, կռիժանգ: 2. Տես Խոժոռադեմ:

խոժոռ — հականիշներ

ժպտադեմ

ցողել — բացատրություն

[ներգործական բայ]
1. Ջուր ցանել՝ ցայել՝ շաղել:
2. Ջրով՝ հեղուկով թրջել:
3. Ջրել (արտը):
4. [չեզոք բայ] Ցող իջնել՝ դնել:
5. Բարակ անձրև մաղել՝ գալ:
6. (փոխաբերական) Ցողի նման թափվել, կաթիլներով հոսել:
7. (փոխաբերական) Սփռվել, տարածվել: Եվ ցուղում Է ծաղկանց բույրը քո կրծքին (Հ. Հովհաննիսյան):

ցողել — հոմանիշներ

1) նբ. Սրսկել, ց անել, ցնցղել, ցնցդկել, ցնցղնել, ցանցնել, ցրցնքել, ցրցամել, շաղ տալ, (բրբ.) հոշել, հռշկել, փչկել:

2) նբ. Ցայել, ողողել, անձողել, մաքրաջրեի, իստակաջրել, ցղվել (կաթոտ, թանոտ ամանները ողողել):

վիթխարի — բացատրություն

[ածական]
1. Չափազանց խոշոր՝ մեծ, հսկայական: Վիթխարի զանգ:
2. Մեծաքանակ, մեծ քանակ կազմող: Վիթխարի գումար:
3. Կարևորությամբ՝ նշանակությամբ չափազանց մեծ: Վայրկյանր վիթխարի է (Ե. Չարենց):
4. Բազմաքանակ, հոծ զանգված կազմող, շատ: Վիթխարի գրկվածներ:
5. Ծայրահեղ չափերի հասնող, արտակարգ, չափազանց: Վիթխարի անձնական հմայք:
6. Մեծ՝ ծայրահեղ ազդեցություն՝ ներգործություն ունեցող՝ թողնող: Տեսարանը վիթխարի էր (Ա. Բակունց):

վիթխարի — հոմանիշներ

ա. 1. Մեծ, հսկա, հսկայական, խոշոր, աժդահա, ահռելի, ահագին, մեծղի, (բրբ.) ջոլոլա, տզման, տռտռա, բետ, շոշ, ջոջկեկ, ջոջիկ, կոլլո, կոմբ; 2. Անճոռնի, այլանդակ, անարդիլ (հնց.):

վիթխարի — հականիշներ

թզուկ, գաճաճ